Tak si─Ö z┼éo┼╝y┼éo, ┼╝e na poddaszu naszego rodzinnego domu na wsi mam do zrobienia now─ů kuchni─Ö. Oczywi┼Ťcie chc─Ö ┼╝eby by┼éo naturalnie, bezpiecznie i zdrowo. Od przyjaznych materia┼é├│w i ekologicznej farby na ┼Ťcian─Ö po gotowanie na ┼╝ywym ogniu i trzymanie si─Ö z daleka od p┼éyt indukcyjnych i mikrofal. Ale to raczej oczywiste.

Moj─ů ambicj─ů ┼╝ywieniow─ů jest jak najcz─Östsze zjadanie pokarm├│w, kt├│re nie zosta┼éy poddane obr├│bce cieplnej. Oczywi┼Ťcie z wy┼é─ůczeniem po┼╝ywienia, kt├│re takiej obr├│bki wymaga jak np. bataty czy mi─Öso. Mimo tej inklinacji RAW, nie wyobra┼╝am sobie pierwszego posi┼éku bia┼ékowo-t┼éuszczowego bez delikatnie ┼Ťci─Ötych na minimalnym ogniu jajek. Te lubi─Ö w ka┼╝dej postaci. Mmm. Jajochy!

A poniewa┼╝ musz─Ö na nowo skompletowa─ç kuchenne narz─Ödzia, pojawi┼éa si─Ö okazja aby rzuci─ç ciekawskim okiem biohakera na temat jako┼Ťciowego sma┼╝enia. Takiego w 100% bezpiecznego dla ┼╝ywno┼Ťci. Postanowi┼éem wi─Öc znale┼║─ç najzdrowsz─ů patelni─Ö na polskim rynku. Oto czego si─Ö dowiedzia┼éem.

Najzdrowsza patelnia. Czym się kierowałem w wyborze?

Czytaj─ůc ten artyku┼é, mam zero w─ůtpliwo┼Ťci co do tego, ┼╝e lubisz zdrowe jedzenie. Ale co┼Ť Cie tkn─Ö┼éo i chcia┼éby┼Ť te┼╝ zdrowo gotowa─ç. A zdrowe gotowanie to opr├│cz zdrowego jedzenia tak┼╝e bezpieczne garnki i patelnie. Oczywi┼Ťcie producenci staj─ů na rz─Ösach, ┼╝eby upewni─ç konsument├│w w przekonaniu, ze ich produkt jest najzdrowszy i najlepszy i w og├│le idealny od pierwszej doby ┼╝ycia.

My┼Ťl─Ö, ┼╝e mo┼╝emy tu spokojnie zastosowa─ç zasad─Ö Pareto i uzna─ç, ┼╝e 80% z marketingowych zapewnie┼ä to wyssany z palca bullszit. Moim celem by┼éo znalezienie pozosta┼éych 20%, czyli producent├│w i produkt├│w, kt├│re autentycznie robione s─ů z my┼Ťl─ů o naszym zdrowiu.

Dlatego na pocz─ůtek chcia┼éem znale┼║─ç odpowied┼║ na dwa pytania:

  1. Jakie materia┼éy u┼╝ywane do produkcji patelni s─ů najbardziej toksyczne? – ┼╝eby wiedzie─ç czego unika─ç
  2. Jakie materia┼éy u┼╝ywane do produkcji patelni s─ů najzdrowsze? – ┼╝eby wiedzie─ç czego szuka─ç

I tak, po okruszku do piekarni doszedłem do kilku ciekawych znalezisk. Moim największym źródłem informacji była amerykańska organizacja Environmental Working Group (tak to ci od Brudnej Dwunastki i Czystej Piętnastki).

Pow┼éoka nieprzywieraj─ůca? Unikaj jak ognia

I tak, wybieraj─ůc si─Ö na poszukiwania najzdrowszej patelni zaleca si─Ö unika─ç produkt├│w zawieraj─ůcych wszystkie substancje z grupy PFAS, tj. PFOA, PFOS, GenX, etc.

PFAS to polifluoroalkalany, czyli substancje, kt├│rych u┼╝ywa si─Ö do produkcji patelni z warstw─ů nieprzywieraj─ůc─ů. Przyk┼éadem takiej warstwy jest teflon. Teflon zawiera dwa najlepiej przebadane PFAS – PFOS i PFOA. Niestety, ale wygoda ma swoj─ů cen─Ö. Walut─ů jest tutaj zdrowie cz┼éowieka i ┼Ťrodowiska.

Ameryka┼äskie Towarzystwo Nowotworowe na swojej stronie opisuje zwi─ůzek PFAS z nast─Öpuj─ůcymi chorobami:

  • Uszkodzenia w─ůtroby i nerek
  • Uszkodzenia uk┼éadu rozrodczego i p┼éodu
  • Upo┼Ťledzenie odporno┼Ťci
  • Nowotwory (PFOA zawarty w Teflonie)
  • Zaburzenia pracy tarczycy (PFOS zawarty w Teflonie)

Jak na d┼éoni Teflon do kolejna trutka, kt├│r─ů korporacje wcisn─Ö┼éy nam pod no┼Ťnym has┼éem “przebadany i bezpieczny”. Co gorsza PFAS akumuluj─ů si─Ö w ludzkim ciele i ┼Ťrodowisku i s─ů uznawane za wieczne toksyny. EWG podaje, ┼╝e PFAS zaczynaj─ů si─Ö ulatnia─ç do powietrza i przenika─ç po┼╝ywienia w temperaturze 240Ôäâ. Sma┼╝─ůc schabowe przed ok.8 minut rozgrzewasz patelni─Ö do ponad 300Ôäâ…Widzisz problem? Ja widz─Ö rozwi─ůzanie:

­čĺíMiejsce patelni teflonowych jest na ┼Ťmietniku. Bezapelacyjnie.

Je┼Ťli nie Teflon, to co?

W odniesieniu do najnowszej wiedzy naukowej i zaleceń, oto lista najzdrowszych materiałów do produkcji patelni:

  • stal nierdzewna
  • stal w─Öglowa
  • ┼╝eliwo
  • ceramiczne pow┼éoki
  • emalia porcelanowa
  • tytan
  • szk┼éo
  • solidna ceramika

Z powy┼╝szej listy wybra┼éem 3 patelnie, kt├│rych w┼éa┼Ťciwo┼Ťci oraz opisy u┼╝ytkownik├│w przem├│wi┼éy do mnie najwyra┼║niej. S─ů to: patelnia ze stali w─Öglowej, patelnia ┼╝eliwna oraz patelnia z pow┼éok─ů tytanow─ů.

Dlaczego tylko 3? Paradoks wyboru

┼╗yjemy w czasach dobrobytu, wi─Öc nikogo nie powinno dziwi─ç, ┼╝e tak┼╝e patelni mamy pod dostatkiem oraz w ogromnej r├│┼╝norodno┼Ťci. Problem w tym, ┼╝e przy takim bogactwie rynkowym pojawia si─Ö paradoks wyboru. M├│wi si─Ö, ┼╝e do umys┼éu cz┼éowieka postawionego przed dokonaniem wyboru, chaos wkrada si─Ö wtedy, gdy mamy do wyboru spo┼Ťr├│d wi─Öcej ni┼╝ trzech element├│w.

Ja r├│wnie┼╝ jestem podatny na t─Ö prawid┼éowo┼Ť─ç, wi─Öc staram si─Ö ZAWSZE zaw─Ö┼╝a─ç swoje wybory do tych 3 element├│w, kt├│re maj─ů uchroni─ç moja g┼éow─Ö przed niemoc─ů decyzyjn─ů. Dlatego, ┼╝eby oszcz─Ödzi─ç Wam dodatkowego m─Ötliku w i tak ju┼╝ przebod┼║cowanych g┼éowach, postanowi┼éem dokona─ç wst─Öpnej selekcji i okroi┼éem moje najlepsze znaleziska do trzech topowych produkt├│w. Zacznijmy od najta┼äszej.

­čŹ│#1 Patelnia ┼╝eliwna. Z dziada pradziada.

Tutaj no brainer. ┼╗eliwo to naturalny materia┼é u┼╝ywany od pokole┼ä przez nasze babcie i bardzo cz─Östo pierwszy wyb├│r szef├│w renomowanych kuchni. Najwi─Öksze zalety to praktycznie niezniszczalno┼Ť─ç, dobra cena i wszechstronno┼Ť─ç. Mo┼╝na z niej korzysta─ç na wszystkich rodzajach kuchenek: gazowych, elektrycznych, halogenowych, ceramicznych i indukcyjnych. Co wi─Öcej, odpowiednio przygotowana patelnia stanie si─Ö sama z siebie nieprzywieraj─ůca – zupe┼énie jak teflon.

Patelnia ┼╝eliwna DOBRAWA 26 cm od Emalia Rybnik

Poszpera┼éem w internetach i znalaz┼éem polskiego producenta ┼╝eliwnych garnk├│w i patelni. M├│j wyb├│r pad┼é na Emalia Rybnik. Tradycja oraz jako┼Ť─ç w po┼é─ůczeniu z 50% mniejsz─ů mas─ů patelni w por├│wnaniu do tradycyjnych patelni tego typu. To wa┼╝ne, bo ┼╝eliwo samo w sobie swoje wa┼╝y i cz─Östo jest g┼é├│wnym powodem rezygnacji z zakupu. Uda┼éo im si─Ö uzyska─ç taki spadek ci─Ö┼╝aru poprzez pocienienie ┼Ťcianek bocznych patelni. A wszystko to za 109z┼é.

Warto wzi─ů─ç pod uwag─Ö r├│wnie┼╝ doniesienia o tym, ┼╝e patelnie ┼╝eliwne w po┼é─ůczeniu z kwa┼Ťnymi potrawami wydzielaj─ů do przyrz─ůdzanego po┼╝ywienia ┼╝elazo. To wa┼╝ne dla os├│b, kt├│re maj─ů jego nadmiar w organizmie oraz dobra informacja dla os├│b z niedoborami.

­čŹ│#2 Patelnia ze stali w─Öglowej

Ta patelnia to w┼éa┼Ťciwie wszystkie korzy┼Ťci ┼╝eliwa minus 50% od ci─Ö┼╝aru. A wi─Öc jest bardziej por─Öczna i szybciej si─Ö nagrzewa. Osobi┼Ťcie lubi─Ö solidny ci─Ö┼╝ar ┼╝eliwa, wi─Öc akurat ten aspekt nie stanowi mojego kryterium wyboru. Za to to co lubi─Ö to fakt, ┼╝e stal w─Öglowa d┼éugo trzyma ciep┼éo, jest praktycznie niezniszczalna i mo┼╝na j─ů naby─ç po przyst─Öpnej cenie.

I oczywi┼Ťcie jeden z najlepszych nietoksycznych wybor├│w. Do tego jej powierzchnia jest g┼éadsza od patelni ┼╝eliwnych co w praktyce oznacza mniejsze przywieranie.

Patelnia ze stali w─Öglowej De Buyer. Najcz─Ö┼Ťciej polecana przez czytelnik├│w Biohakera.

W instagramowej sondzie, w kt├│rej zapyta┼éem czytelnik├│w o polecenia najlepszych patelni, kt├│rych u┼╝ywaj─ů marka DeBuyer powtarza┼éa si─Ö najcz─Ö┼Ťciej. Dlatego postawi┼éem na patelni─Ö z linii Carbone Plus.

Patelni─Ö ze stali w─Öglowej nale┼╝y przed u┼╝yciem sezonowa─ç. Jak to zrobi─ç?

Jak sezonowa─ç patelni─Ö?

KROK 1: zalej patelni─Ö cienk─ů warstw─ů oleju.
KROK 2: sma┼╝ olej a┼╝ do pojawienia si─Ö dymu, po czym ┼Ťci─ůgnij patelni─Ö z ognia, wylej olej i wytrzyj patelni─Ö papierowym r─Öcznikiem.Patelnia nabierze ciemnego koloru, co oznacza, ┼╝e wytworzy┼éa si─Ö na niej warstwa w─Öglowej patyny odpowiedzialnej za nieprzywieranie do patelni sma┼╝onych produkt├│w.

­čŹ│#3 Patelnia tytanowa

Niemal kuloodporna. To m├│j trzeci wyb├│r na li┼Ťcie. Wi─Ökszo┼Ť─ç patelni na rynku oznaczonych jako tytanowe, w rzeczywisto┼Ťci jest pokryta warstw─ů ceramiczn─ů z dodatkiem tytanu. Takie combo jest nie tylko nietoksyczne, ale tak┼╝e wysoce odporne. W przeciwie┼ästwie do samej ceramiki, nie ma tu ryzyka szybkiego zarysowania czy powstania odprysk├│w. Tytan jest materia┼éem biologicznie kompatybilnym z ludzkim cia┼éem – st─ůd tytanowe narz─Ödzia chirurgiczne. Co wi─Öcej tytan jest o 45% l┼╝ejszy od stali ale posiada por├│wnywaln─ů odporno┼Ť─ç.

Patelnia tytanowa z pyłem diamentowym od HappyCall.

Patelnie tytanowe s─ů tak samo u┼╝yteczne jak patelnie ceramiczne (opisane poni┼╝ej). To co je wyr├│┼╝nia to znacznie wi─Öksza odporno┼Ť─ç na uszkodzenia, w┼éa┼Ťnie dzi─Öki dodatkowi tytanu. Jako┼Ť─ç sma┼╝enia jak na patelni teflonowej ale bez toksyn. To r├│wnie┼╝ najdro┼╝sza z prezentowanych patelni. Ta kt├│ra wyszuka┼éem t─ů od korea┼äskiego producenta HappyCall.

Co warto wiedzie─ç: Niekt├│re patelnie sprzedawane jako tytanowe bazuj─ů na teflonie. Warto czyta─ç opis i sprawdzi─ç czy warstwa jest ceramiczna z dodatkiem tytanu.

Honorowe wzmianki

Na uwag─Ö zas┼éuguj─ů r├│wnie┼╝ trzy poni┼╝sze patelnie. Jednak ze wzgl─Ödu na ich w─ůtpliwa praktyczno┼Ť─ç, postanowi┼éem wy┼é─ůczy─ç je z g┼é├│wnych rekomendacji. Pierwsza jest ┼éatwa do zarysowania, druga praktycznie niemo┼╝liwa do namierzenia na polskim rynku, a trzecia mimo bardzo zdrowego materia┼éu, w opiniach u┼╝ytkownik├│w przywiera do siebie wszystko i zawsze. Not fun! Warto r├│wnie┼╝ rozwa┼╝y─ç zakup patelni ze stali nierdzewnej 18/10 (np. Gerlach czy Zepter).

Patelnia z pow┼éok─ů ceramiczn─ů

Tak, zdrowe pow┼éoki natryskiwane na patelnie istniej─ů. Ceramika jest jedn─ů z takich pow┼éok. Co wi─Öcej mo┼╝na na niej przygotowywa─ç potrawy jedynie z kapk─ů t┼éuszczu. Problem? Moje patelnie ceramiczne nigdy nie by┼éy w moich kuchniach d┼éu┼╝ej ni┼╝ 2-3 lata. Czasem si─Ö zapomn─Ö i zamiast drewnianej ┼éy┼╝ki u┼╝yj─Ö metalowej. A niestety, warstwa ceramiczna ma okre┼Ťlon─ů ┼╝ywotno┼Ť─ç. Za┼éo┼╝─Ö si─Ö, ┼╝e cze┼Ť─ç z Was ma w domach patelnie, z warstw─ů ceramiki wydrapan─ů do litej podstawy, kt├│r─ů przewa┼╝nie jest aluminium. Tak─ů patelni─Ö najlepiej zutylizowa─ç i zast─ůpi─ç now─ů. Lepsz─ů i trwalsz─ů.

Patelnia ceramiczna. 100% gliny

To sztos nad sztosy je┼Ťli chodzi o zdrowotno┼Ť─ç tych patelni. Niestety problemem jest tez ich krucho┼Ť─ç. Wystarczy rozgrzan─ů patelni─Ö ceramiczna postawi─ç na ch┼éodnym blacie ┼╝eby rozlecia┼éa si─Ö w r─Ökach. Nie znalaz┼éem takiej patelni w Polsce. Je┼Ťli uda Wam si─Ö namierzy─ç sklep lub manufaktur─Ö zostawcie prosz─Ö namiar w komentarzy pod artyku┼éem.

Patelnia szklana

Przyznam, ┼╝e to by┼é pocz─ůtkowo m├│j pierwszy wyb├│r. W ko┼äcu szk┼éo to najzdrowsze opakowanie i wiem, ┼╝e szklane garnki sprawdzaj─ů si─Ö doskonale. W czelu┼Ťciach sieci znalaz┼éem tylko jednego producenta szklanych patelni – Classic Vision. Niestety z opinii u┼╝ytkownik├│w wieje groz─ů. Do szklanej patelni przywiera wszystko i zawsze. Je┼Ťli macie odmienne do┼Ťwiadczenia w jej u┼╝ytkowaniu podzielcie si─Ö nimi w komentarzu?

Q: A Wy jakich patelni u┼╝ywacie? Czego zabrak┼éo wed┼éug Was na li┼Ťcie?

Źródła:

Canaries in the Kitchen Teflon Toxicosis [EWG]

Forever Chemicals Are Widespread in U.S. Drinking Water [Scientific American]

Perfluorooctanoic Acid (PFOA), Teflon, and Related Chemicals [American Cancer Society]

5 KOMENTARZE

  1. Romson, granitowe to bullshit, o kt├│rym pisa┼é Mateusz. Zazwyczaj jest to teflon po┼é─ůczony z cz─ůstkami kamienia. A jak si─Ö spojrzy na ich cen─Ö, np. porz─ůdnej marki Ballarini, to wychodzi to prawie tyle, co patelnia tytanowa.

DODAJ KOMENTARZ

Wpisz sw├│j komentarz
Mam na imi─Ö...